Ciekawostki z Sekcji

Szanowni Rodzice i Drogie dzieci

Artykuły i linki zamieszczone na stronie, są formą ciekawostek i wiedzy ponad programowej.

Serdecznie zapraszam do zapoznania się z nimi. Materiał zawarty w nich, jest przeznaczony do celów dydaktycznych. Kieruję go w szczególności do zespołu smyczkowego, który mam przyjemność prowadzić. Na koniec roku, zorganizowany będzie „Turniej wiedzy o instrumentach” wykorzystujący informacje zawarte w artykułach i filmach.

Zamieszczone linki w języku angielskim, mają na celu zaprezentowanie wyglądu i brzmienia instrumentu (dlatego jeżeli ktoś nie włada biegle językiem angielskim nie musi się martwić) 🙂

Artykuły postaram się zamieszczać raz w tygodniu.
Zdjęcia pochodzą ze stron podanych pod nimi.

Z poważaniem
Dorota Gawlikowską

11 marca 2019

Skąd się wzięły skrzypce i cała rodzina instrumentów smyczkowych? Czy były to czasy starożytne?

Leopold Mozart (Ojciec Wolfganga Amadeusza Mozarta) w swej książce dydaktycznej „Gruntowna szkoła skrzypcowa” ciekawie opisuje co to są skrzypce.

„Słowo „skrzypce” (Geige) dotyczy różnego rodzaju i rozmaitej wielkości instrumentów o naciągu strun jelitowych, z których każda następna powinna być grubsza od poprzedniej, według odpowiedniego porządku. Na strunach tych gra się drewnianym smyczkiem, z naciągniętym włosiem końskim. Wynik z tego, że słowo „skrzypce” (Geige) jest określeniem ogólnym, dotyczącym wszystkich instrumentów skrzypcowych. Nadużyciem jest więc nazywanie skrzypiec właściwych (Violine) zwyczajnym słowem „skrzypce” (Geige). Pragnę tu przedstawić najbardziej popularne gatunki skrzypcowych.”

A oto instrumenty

SURDYNKA

        

http://www.heinrich-schuetz-haus.de/instrumente_schuetzzeit/tanzmeistergeige.php

3-4 strunowa przestarzała forma instrumentu. „Jej nazwa pochodzi od zwyczaju noszenia surdynki w kieszeni surduta przez nauczycieli tańca, używających tego instrumentu do przygrywania swoim uczniom.”

SKRZYPCE ŻŁOBIONE (gęśle)

http://www.grojcowianie.org/post/ocalone-gesle-odtworzenie-skrzypiec-zlobionych-wystepujacych-na-terenie-beskidu-zywieckiego,594.html

Na zdjęciu brakuje podstawka. Posiadały cztery struny.

VIOLINO PICCOLO

http://collections.nmmusd.org/Violins/AmatiViolinoPiccolo/3361ViolinoPiccolo.html

https://youtu.be/vVXveQ4DHpE (film o violino piccolo)

„Można je stroić dużo wyżej od zwykłych skrzypiec (…) wyszło już z użytku, a wszystkie tego typu utwory wykonywane są na zwykłych skrzypcach w wysokich pozycjach.”

Znanym utworem przeznaczonym na ten instrument jest koncert Brandenburski nr 1 Johana Sebastiana Bacha (link do koncertu – dyryguje NIKOLAUS HARNONCOURT – autor książki, na której między innymi opiera się moja wiedza o muzyce dawnej 😉 https://youtu.be/Lsf5MbgRIn0 )

Piccolo skrzypce – to instrument Pani koncertmistrz, można zauważyć różnice w wielkości (polecam 5:00 min )

Zwykłe skrzypce – VIOLINE ( ale z XVII-XVIII w.)

https://it.m.wiktionary.org/wiki/violino

„Skrzypce, (…) zwane violino da braccio (…), już w XVI wieku były instrumentem ukształtowanym i wypróbowanym w muzyce ludowej. W początkach wieku XVII zaczęła się ich wielka kariera jako czołowego instrumentu solowego epoki baroku oraz podstawy orkiestry smyczkowej. Zewnętrznie były całkiem podobne do skrzypiec dzisiejszych. Skrzypce pochodzące z owego czasu nadal są używane na estradach koncertowych, lecz ich całkowicie odmienna budowa wewnętrzna, obelkowanie, ustawienie szyjki, inny podstawek, ostrunowanie i smyczek wszystko to składa się na zasadniczo odmienny dźwięk”

Jeżeli chodzi o różnice i ich znaczenie w rozwoju sztuki gry skrzypcowej, to będzie poświęcony temu tematowi osobny artykuł.

„SKRZYPCE altowe, nazywane przez Włochów viola da Braccio lub Viola”


https://www.oxfordbachsoloists.com/2018/09/22/bachs-band-the-viola/

https://youtu.be/XGHILuBRSUE (viola da braccio XV-XVI w.)

https://youtu.be/doRUl1jfJDY (przedstawienie violi barokowej)

WIOLONCZELA (z włoskiego violoncello)

„Wiolonczelę, która była powszechnie stosowanym instrumentem basowym, także nazywano „viola da braccio”. Ta wprowadzająca nieco zamieszania nazwa była stosowana w celu odróżnienia tego instrumentu od „Violi da gamba” i dla zaznaczenia jego związku z rodziną skrzypiec i altówek.”

braccio z języka włoskiego – ramię

gamba z języka włoskiego – noga


https://caslabs.case.edu/medren/baroque-instruments/cello-baroque/

https://youtu.be/ZO88Ydj-S9k (przedstawienie wiolonczeli barokowej)

VIOLONE

„Duży bas (…) różnią się one między sobą wielkością, strój jednak jest zawsze jednakowy. (…) Najczęściej ma on 4 struny czasem tylko 3. Czasem nawet 5 i więcej (…) na szyjce są przytwierdzone są w równych odstępach progi z trochę grubszych strun, które zapobiegają uderzaniu strun o gryf.”


https://www.reneslotboom.nl/pages/cello_e.htm

VIOLA DA GAMBA

„Trzyma się ją między nogami, stąd też pochodzi jej nazwa. Włosi nazywają ją Viola da Gamba tzn. skrzypce nożne. (…) Różni się jednak bardzo od wiolonczeli. Gamba ma 6 nawet 7 strun. Ma zupełnie inny strój, bardzo przyjemny dźwięk i przejmuję najczęściej partię głosu górnego” Viole da gamba budowane były w różnych rozmiarach – stąd ich skale podobnie jak w rodzinie skrzypiec były różne.


https://vdgsa.org/pgs/the_viol.html

https://youtu.be/5Frq7rjEGzs (utwór wykonywany przez jednego z najsłyniejszych gambstów JORDI SAVALL) naprawdę warto posłuchać 🙂

Ponieważ grają utwór Vivaldiego BAROK

Viola d’Amor


„Ten rodzaj skrzypiec szczególnie słodko brzmi w ciszy wieczoru. Nad gryfem naciągniętych jest 6 strun jelitowych, z których niższe są owijane. Pod gryfem znajduje się 6 stalowych strun, które jedna nie są grane palcami, ani smyczkiem. Lecz służą jedynie do wzmacniania brzmienia strun leżących nad gryfem. Instrument ten często się rozstraja”

https://www.europeana.eu/portal/pl/record/09102/_UEDIN_333.html

https://youtu.be/9CoB9n5B7jQ – przedstawia violę d’amor

Cytaty pochodzą z:

Leopold Mozart „Gruntowna szkoła skrzypcowa” Przedruk z oryginału wydania trzeciego 1789, tłumaczenie Katarzyna Jerzewska
Nikolas Harnoncourt „Dialog muzyczny” wydanie Warszawa 1999